به گزارش مشرق، «مهندسان ایرانی را دستکم نگیرید؛ منتظر مهندسی معکوس این ابزار پیشرفته باشید.» این هشدار یک کارشناس فرانسوی درباره سرنوشت «غواص» آمریکایی بهدامافتاده در تنگه هرمز است؛ سامانهای پیشرفته که کارشناسان معتقدند فرصت خوبی را در اختیار نخبگان ایرانی تبدیل قرار خواهد داد و کالبدشکافی آن میتواند آغاز مسیر شناخت و بازتولید بخشی از فناوری زیرسطحی آمریکا باشد.
ارزش واقعی غنیمت چندمیلیوندلاری
در حالی که آمریکاییها سالها تلاش کردهاند با تکیه بر فناوریهای پیشرفته، بر آبهای منطقه و بهویژه تنگه راهبردی هرمز اشراف اطلاعاتی داشته باشند، شکار شناور هوشمند و زیرسطحی Dive-LD، شوک بزرگی برای مقامات آمریکایی بود.
پیش از این درباره جزئیات این غنیمت ارزشمند توضیحاتی ارائه شده اما اهمیت ماجرا دقیقاً از جایی آغاز میشود که این سامانه پیشرفته، به جای آنکه اطلاعات مورد نظر آمریکا را از آبهای منطقه جمعآوری کند، خودش به موضوع مطالعه و بررسی متخصصان ایرانی تبدیل شده است.
کارشناسان مسائل نظامی معتقدند ارزش چنین غنیمتی را نمیتوان صرفاً با قیمت خرید آن سنجید. آنچه در اختیار متخصصان ایرانی قرار گرفته، یک نمونه واقعی از فناوری زیرسطحی خودکار است که میتواند امکان مطالعه مستقیم معماری سامانه، پیشران، باتری و مدیریت انرژی، حسگرها، ارتباطات، چیدمان داخلی و شیوه طراحی ماژولار آن را فراهم کند.
این شناور که حدود ۵.۸ متر طول دارد، قطر آن حدود ۱.۲ متر است، میتواند تا ۱۰ روز در زیر آب فعالیت کرده و به عمق حدود ۶ هزار متر برسد. طراحی ماژولار آن نیز اجازه میدهد متناسب با مأموریت، تجهیزات و محمولههای مختلفی روی آن نصب شود.
به گفته محمدی، کارشناس مسائل نظامی، بررسی مستقیم سختافزار، حسگرها، سامانههای ارتباطی و اجزای این وسیله اهمیت زیادی دارد؛ چراکه سامانههای بدونسرنشین مدرن صرفاً یک وسیله منفرد نیستند و بخشی از یک شبکه بزرگتر اطلاعاتی و عملیاتی محسوب میشوند. بنابراین ارزش اطلاعاتی یک چنین غنیمتی میتواند بسیار فراتر از ارزش خود پلتفرم باشد.
وقتی غنیمت آمریکایی به قدرت ایرانی تبدیل شد
محمدی تاکید میکند که این نخستینبار نیست که یک فناوری پیشرفته آمریکایی در اختیار متخصصان ایرانی قرار میگیرد و تجربه شکار پهپاد فوقپیشرفته RQ-۱۷۰ نشان داد که در جمهوری اسلامی ایران، غنیمت جنگی صرفاً برای نمایش و تبلیغات نگهداری نمیشود؛ بلکه میتواند به یک آزمایشگاه عملی برای شناخت فناوری دشمن تبدیل شود.
در سالهای پس از شکار RQ-۱۷۰، ایران به توسعه و ارتقای توان پهپادی خود ادامه داد و همین سابقه است که اکنون نگرانی درباره سرنوشت Dive-LD را برای طرف آمریکایی جدیتر میکند.
محمد مخبر مشاور و دستیار مقام معظم رهبری نیز با اشاره به همین تجربه، شکار زیرسطحی آمریکایی را فرصتی برای جهش در حوزه سامانههای خودکار دانسته و با کنایه به رئیسجمهور آمریکا تأکید کرده است که ترامپ پیش از اخراج ژنرالهای باتجربه پنتاگون، بهتر بود از آنها میپرسید طرف حسابش چه کشوری است.
نگرانی اصلی آمریکا «مهندسی معکوس» غنیمت جدید است
کارشناسان امنیتی، دفاعی و فناوریهای نظامی معتقدند آنچه میتواند برای آمریکا از خود عملیات مهمتر باشد، سرنوشت فناوری بهدستآمده است.
مرتضی سیمیاری، کارشناس مسائل سیاسی نیز، با اشاره به همین نگرانی تاکید میکند که یکی از دغدغههای اصلی آمریکا، مهندسی معکوس این سامانه است و باید یک شوک در حوزه فنی و مهندسی معکوس بود.
این نگرانی با توجه به سابقه ایران در بررسی و بهرهگیری از فناوریهای بهدستآمده از تجهیزات نظامی دشمن قابل فهم است. در چنین شرایطی، مسئله فقط ساخت یک نمونه مشابه نیست؛ بلکه ممکن است شناخت فناوری به توسعه نسلهای جدیدتر و بومیسازیشده منجر شود.
احمدی، استاد دانشگاه از نخبگان حوزه تولیدات صنایع دفاعی نیز شکار این زیرسطحی را بستری مناسب برای مهندسی معکوس و توسعه توانمندیهای زیرسطحی ایران میداند و معتقد است نخبگان ایرانی توانایی خود را در ساخت تجهیزات دفاعی اثبات کردهاند و مطمئنا الان برای کالبد شکافی زیرسطحی آمریکا نیز لحظه شماری میکنند.
وی تصریح میکند: ارزش اصلی Dive-LD برای ایران زمانی آشکار میشود که متخصصان بتوانند از کالبد این سامانه به دانش طراحی و ساخت برسند؛ دانشی که میتواند در نسلهای بعدی شناورهای بدونسرنشین، سامانههای شناسایی زیرآبی و تجهیزات خودکار مورد استفاده قرار گیرد.
احمدی ادامه میدهد: اینجاست که یک موفقیت عملیاتی میتواند به یک دستاورد فناورانه تبدیل شود؛ همان مسیری که پیشتر در پرونده RQ-۱۷۰ نیز مورد توجه قرار گرفت.
آمریکا میخواست هرمز را رصد کند؛ حالا فناوریاش در اختیار ایران است
شناور آمریکایی که اکنون به دست نیروهای ایرانی افتاده اساساً برای مأموریتهای طولانیمدت زیرسطحی و عملیات بدون دخالت مستقیم انسان طراحی شده است و قابلیت استفاده در مأموریتهای اطلاعاتی، شناسایی، نقشهبرداری و مقابله با مین را دارد. از این منظر، کارشناسان معتقدند که شکار آن در ورودی تنگه هرمز این پیام را برای آمریکا دارد که فناوری پیشرفته، بدون برتری اطلاعاتی و عملیاتی، تضمینکننده سلطه در میدان نیست.
البته آمریکا پس از اعلام خبر تلاش کرد اهمیت این رخداد را کاهش دهد و مقامهای آمریکایی که چارهای جز پذیرش شکست نداشتند مدعی شدند این سامانه نقص فنی داشته و فاقد سامانهها و دادههای طبقهبندیشده بوده است، اما شرکت سازنده بر قابلیت بالا و پیشرفتهبودن محصول خود تأکید کرده است.
شکست آمریکا در میدان؛ فرصت ایران در آزمایشگاه
سیدمهدی تقوی استاد دانشگاه درباره اهمیت این موضوع گفت: اهمیت این شکار را باید در پیوند میان میدان و فناوری دید؛ سپاه یک سامانه آمریکایی را در میدان به دست آورده و اکنون متخصصان ایرانی میتوانند آن را در آزمایشگاه بررسی کنند.
وی ادامه داد: اگر در گذشته آمریکا نگران بود که پهپادها و تجهیزاتش توسط ایران شناسایی و مهندسی معکوس شوند، اکنون این نگرانی به حوزهای حساستر یعنی فناوریهای زیرسطحی خودمختار کشیده شده است. این همان نقطهای است که یک «شکار» میتواند برای طرف مقابل به یک «هزینه راهبردی» تبدیل شود؛ چراکه ممکن است اطلاعاتی که سالها برای طراحی و توسعه یک سامانه هزینه شده، در اختیار مهندسان کشوری قرار گیرد که هدف آمریکا مهار توانمندیهای آن بوده است.
کارشناسان حوزه نطامی معتقدند که غنیمت واقعی ایران از شکار Dive-LD در دانشی است که از دل این سامانه استخراج خواهد شود و اگر تجربه RQ-۱۷۰ تکرار شود، آمریکاییها باید نگران روزی باشند که فناوری ساختهشده برای افزایش اشراف اطلاعاتی آنها در منطقه، به یکی از پایههای ارتقای توان زیرسطحی و بدونسرنشین ایران تبدیل شود.
در همین راستا خبرگزاری رویترز نیز در گزارشی تاکید کرد: ایران ممکن است از خودروی زیرآبی خودران آمریکایی که به دست آورده، برای بررسی و مهندسی معکوس فناوریهای پیشرفته زیرسطحی استفاده کند. موضوعی که میتواند ضربهای به وزارت دفاع آمریکا و شرکت سازنده آن، «اندوریل» باشد.
بن بارنیه، تحلیلگر فرانسوی مسائل بینالملل، با اشاره به ادعاهای پیشین دونالد ترامپ درباره تضعیف توان دریایی ایران، شکار این زیرسطحی آمریکایی را اقدامی تحقیرآمیز برای رئیسجمهور آمریکا توصیف کرده است؛ و میگوید سامانهای که برای فعالیت در محیط پیچیده زیرآبی و افزایش اشراف اطلاعاتی آمریکا طراحی شده بود، در نهایت در اختیار نیروهای ایرانی قرار گرفت.
از سوی دیگر، فردریک ساندرتو، کارشناس فرانسوی، با اشاره به ادعای ترامپ درباره کنترل تنگه هرمز، شکار این سامانه را ضربهای به تصویرسازی واشنگتن از برتری خود در این آبراه راهبردی دانسته و تأکید کرده است که نباید توان مهندسان ایرانی برای بررسی و مهندسی معکوس چنین فناوریای دستکم گرفته شود.
مسلماً شکار غواص آمریکایی پایان ماجرا نیست؛ بلکه آغاز مرحلهای است که در آن غنیمت نظامی به دانش و فناوری تبدیل میشود. کارشناسان معتقدند در آینده نزدیک میتوان انتظار داشت نمونهای بومی و متناسب با نیازهای عملیاتی کشور طراحی و ساخته شود؛ مسیری که پیشتر نیز در ماجرای تجهیزات بهغنیمتگرفتهشده آمریکایی تجربه شده است.
